Перейти к основному содержанию

kursiv_in_telegram.JPG


15535 просмотров

Как в будущем хорошо зарабатывать и быть востребованным в Казахстане

Курсив выяснил какие новые профессии появятся на рынке

Фото: shutterstock/автор Ollyy

Выпускники школ выбирают будущую специальность, прислушиваясь к совету родителей или ориентируясь на текущее положение дел на рынке труда. Часть просто поступает на ту специальность, где можно получить государственный грант. Многие из окончивших вузы работают не по профессии, поскольку не нашли себе места на рынке труда или же специальность, на обучение которой потрачены годы, пришлась не по душе.

Абитуриенты и их родители теряются во множестве специальностей, предлагаемых на образовательном рынке и часто выбирают ту, на которую после обучения или слишком большая конкуренция и нет свободных вакансий, или не устраивает предлагаемая заработная плата, или, что называется, душа не лежит.

«В советское время работала система профориентации с кружками в школах, где проявлялись индивидуальные качества и интересы ребенка. Учащихся не только водили на экскурсии на производство, но и организовывали для них встречи с представителями разных профессий», – регулярно рассказывает начальник образовательного центра BTS Digital, руководитель проекта «Атлас профессий в Казахстане» Саясат Нурбек.

После распада Советского Союза профориентационная модель образования потихоньку стала исчезать. Как результат – нынешние выпускники при поступлении в вуз даже не знают, что представляет собой его будущая специальность.

В еще большем замешательстве они оказываются, когда им предлагают новые специальности, которые возникают по мере изменения технологий.

«Глобальная цифровизация затронула все сферы жизнедеятельности, это касается и профессиональных областей. В условиях цифровой экономики меняется и рынок труда – обновляются старые и появляются новые профессии», – подчеркнули представители портала HeadHunter (hh.kz).

В конце 2018 года министр информации и общественного развития Казахстана Даурен Абаев озвучил прогноз «Института будущего»: в 2030 году в мире будет 85% новых профессий. В списке этой организации детектив по работе с данными, редактор генетического кода, проектировщик путешествий, городской кибер-­аналитик, цифровой портной и менеджер по командной работе людей и машин.

В 2019 году Министерством труда и социальной защиты населения Казахстана был разработан перечень 100 востребованных сервисных и индустриальных профессий в Казахстане. В него вошло 35 востребованных профессий, где нужно иметь высшее образование и 65 – где необходимо техническое и профессиональное образование.

В этот перечень включены десять новых профессий: IT-специалисты, инженеры по 3D-моделированию, по системам межмашинного обучения, по во­зобновляемым источникам энергии, по аддитивным технологиям производства, архитекторы и проектировщики инфраструктуры умного градостроительства, беспилотных авиационных систем и графические и мультимедийные дизайнеры.

Для того чтобы будущим абитуриентам было легче ориентироваться в выборе профессии, в Казахстане начали работу над проектом «Атлас профессий». Идея была позаимствована у россиян.

Российский атлас был опубликован еще в 2014 году. Его методология была разработана на базе технологического форсайта (метод предвидения) Международной организацией труда, Агентством стратегических исследований Российской Федерации и Московской школой управления «Сколково».

Суть форсайта заключается в том, что эксперты из разных отраслей путем исследований и диалога работают над прогнозированием и разработкой тех специальностей, которые могут и должны появиться в будущем, и тех, которые начинают терять свою ценность.

Сам атлас, как заявляют его казахстанские разработчики – компания BTS Digital, будет содержать в себе перечень специальностей, актуальных на ближайшие 10–15 лет. Фактически атлас должен стать путеводителем или методическим пособием для будущих выпускников и их родителей.

Для создания казахстанского атласа профессий определены девять приоритетных для экономики республики отраслей. К их числу относятся нефтедобыча и переработка, машиностроение, сельское хозяйство, горная металлургия, транспорт и логис­тика, IT-технологии, туризм, энергетика и обрабатывающая промышленность.

Атлас в Казахстане, как и его российский аналог, будет состоять из трех категорий профессий: «пенсионеры», трансформирующиеся и новые.

К профессиям-пенсионерам относятся те специальности, которые будут исчезать со временем. Как, к примеру, исчезли профессии телефонистки или машинистки.

Трансформирующимися называются специальности, изменяющиеся вслед за новыми технологиями. Пример такой профессии – оператор горнопроходческой машины под землей. Теперь этот оператор управляет машинами на поверхности земли с помощью специальных джойстиков. Лучшим работником в данном случае может быть человек, который увлекается компьютерными играми, заметили в BTS Digital.

Третья категория – новые профессии (или профессии будущего), которых сейчас нет либо они только зарождаются и через некоторое время станут популярными.

Одной из таких новых профессий, по мнению специалистов hh.kz, является IT-рекрутер. Для того чтобы специализироваться на этом поприще, от обычного HR-специалиста помимо его основных профессиональных качеств потребуются дополнительные ключевые навыки для возможности подбора IT-специалистов.

Опыт работы IT-рекрутера для работодателей крайне важен и составляет от трех до шести лет, рассказали специалисты портала hh.kz. Работодатели предлагают таким специалистам зарплату от 106 тыс. тенге. Но есть и те, кому платят больше – от 333,3 тыс. тенге и выше.

В сфере маркетинга стали востребованы такие специализации, как интернет-маркетолог, контент-менеджер, SMM-менеджер и другие. Минимальная зарплата интернет-маркетологов – от 147,4 тыс. тенге. Хорошие специалисты получают от 500 тыс. тенге. Зарплата контент-менеджеров, SMM-менеджеров ниже, чем у интернет-маркетологов. Минимальная зафиксированная зарплата на HeadHunter составляет 83,5 тыс. тенге.

В профессиональной области «Информационные технологии, интернет, телеком» появилась специализация «инженер по машинному обучению» (machine learning engineer). Работодатели предлагают соискателям зарплату от 475,1 тыс. тенге. По данным HeadHunter, были примеры, когда работодатели предлагали зарплату выше 1,64 млн тенге в месяц.

Пилотный проект

Сейчас единственной компанией, которая решила запустить пилотное форсайт-исследование в рамках проекта «Атлас профессий в Казахстане», стала ERG. Исследование запущено на базе Донского горно-обогатительного комбината АО «ТНК «КазХром» в Актюбинской области.

По результатам первых форсайт-сессий выявлено 45 трендов, влияющих на предприятие, 18 исчезающих профессий, 13 изменяющихся, 14 новых профессий. В исследовании принимали участие 36 экспертов комбината и девять модераторов и аналитиков. Некоторыми результатами первого пилотного исследования на Донском ГОК поделились с «Курсивом» в BTS Digital.

Вариантами новых профессий в горнодобывающей промышленности страны станут такие специальности, как прораб-вотчер, IT-диспетчер, мовер-скутер,digital-технолог.

К вариантам изменяющихся профессий относятся горный мастер открытых разработок, проходчик, машинист экскаватора и его помощник и другие.

К профессиям-пенсионерам горно-металлургической отрасли относятся ламповщик, ремонтник индивидуальных светильников, проходчик, люковой, машинист электровоза, опрокидчик, бункеровщик.

В связи с внедрением методов автоматизированного дистанционного контроля исчезнут профессии, связанные с точечным контролем на рабочих местах, а именно машинист насосных установок, машинист ГБУ, компрессорной установки, подъемных установок, стволовой, горнорабочий на маркшейдерских работах, машинист бульдозера, концентраторщик, сепараторщик, контролер ОТК и другие.

Команда BTS планирует запустить один отраслевой атлас и один региональный. В дальнейшем они послужат образцом для создания атласов других отраслей и областей, которые будут соединены в национальный атлас. Казахстанский атлас планируется закончить к марту 2020 года.

Подготовка специалистов

Пока в стране разрабатывают список профессий будущего, университеты уже готовы обучить новым специальностям.

В КазНУ имени аль-Фараби среди новых программ бакалавриата, ориентированных на получение профессий будущего, запущено обучение по таким направлениям, как актуарная математика, интернет вещей и Big data, киберфизика, химическая инженерия, микробиология, государственная служба, технология фармацевтического производства и другие.

В магистратуре – datе-журналистика, бизнес-аналитика, интернет вещей, IT-генетика, машинное обучение и анализ данных, природно-техногенные риски, биотехнология окружающей среды, нанотехнология пищевой промышленности, робототехнические системы, спортивная психология, фитобиотехнология.

С 2019 учебного года в AlmaU начинается подготовка кадров по направлениям бизнес-аналитика и экономика, HR-менеджмент, государственная и международная политика, урбанистика и сити-менеджмент, бизнес- аналитика и Big Data, туризм и event-менеджмент, бизнес-администрирование в области предпринимательства.

В заключение Саясат Нурбек подчеркнул, что любой специалист, который хочет стать востребованным на рынке труда и зарабатывать большие деньги, должен найти собственную уникальность и оттачивать ее. К примеру, можно быть не просто токарем, а, потратив время на развитие своих способностей и обучившись основам IT, стать хорошим digital-токарем, пояснили представители компании BTS Digital.

профессии копия (2).jpg


462 просмотра

Қазақстанның түзеу мекемелерінде қалай кәсіп бастауға болады?

Еліміздегі колонияларда 240-тан аса жеке кәсіпкер жұмыс істейді

Фото: Shutterstock

Өндірістік шығынның көптігі және жалдық ақының қымбаттығы бизнесмендерді кәсіп бастауға ыңғайлы, арзан жер іздеуге итермелейді. Шығынды қысқартудың тиімді бір жолы – қылмыстық-түзеу мекемелері негізінде кәсіп бастау.
 
Қазақстандық қылмыстық-атқару жүйесінің (ҚАЖ)  негізінде екі республикалық мемлекеттік кәсіпорын өндіріспен айналысады: республика бойынша 19 филиалы бар «Еңбек» РМК мен екі филиалы бар «Еңбек Өскемен» кәсіпорны. Олардың екеуі де Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі Комитетіне (ҚР ІІМ  ҚАЖ комитеті) қарайды.

Сонымен қатар, республика бойынша  түзеу мекемелерінде 242 жеке кәсіпкер кәсібін дөңгелетіп отыр. Бұндай кәсіпкерлердің қатары Шығыс Қазақстан облысында көп (64) болса, Жамбыл облысындағы түзеу мекемелерінде 28 кәсіпкер іс бастаған, Қарағанды облысында олардың саны –22. 

ІІМ ҚАЖ комитеті өкілдерінің айтуынша, бұндай кәсіпорындардың саны аймақта қанша қылмыстық-түзеу мекемесі орналасқанына байланысты: түзеу мекемелері көп болған сайын, кәсіпорын қатары да артады. Сондай-ақ оған  облыс аумағы да әсер етеді. 

Мәселен, Алматыда бір тергеу изоляторы, қоныстандыру қолониясы және кәмелетке толмағандарға арналған тәрбие колониясы бар, ал қылмыстық-атқару жүйесі негізінде бизнес жүргізетін бірде-бір кәсіпкер жоқ.

Жалпы Қазақстан бойынша 66 түзеу мекемесі бар болса, оның 49-ы – түзеу мекемелері, 15-і – қоныстандыру колониясы, Алматыда кәмелетке толмағандарға арналған тәрбие колониясы және Арқалықта 1 түрме орналасқан. Сонымен қатар, республика бойынша 16, яғни, Түркістан облысынан басқа аймақтардың әрқайсында бір-бірден  тергеу изоляторы жұмыс істейді. 

Бас прокуратура Құқықтық статистика және арнайы есепке алу  комитетінің дерегі бойынша, елімізде 2018 жылы 31,3 мың сотталушы болса, соның 413-і – кәмелеттік жасқа толмағандар. 

Осыдан 15 жыл бұрынғы деректермен салыстырсақ, сотталушылардың саны біршама көп болғанын байқаймыз, ол кезде елдегі түзеу мекемелерінде 50 мыңнан аса адам жазасын өтесе, кәмелекетке толмағандардың саны 3,3 мың болған. 

Уәкілетті мекеменің дерегіне сүйенсек, елдегі қылмыстық заңнаманы жеңілдетудің арқасында сотталушылардың саны азайған. Әсіресе экономикалық құқық бұзушылыққа қатысты нормалар қайта қаралып, кейбір жағдайда бас бостандығынан айыру айыппұлмен алмастырылған.
 
Былтыр сотталғандардың саны бойынша Алматы көш бастап тұр – 2,9 мың, Шығыс Қазақстанда – 2,8 мың және Қарағанды облысында 2,6 мың адам бас бостандығынан айырылған. Сотталғандардың қатары Атырау облысында төмен - 972, Шымкентте  1 мыңға жуық, ал Солтүстік Қазақстан облысында 1,1 мың адам темір тордың ар жағына түскен. 
Солардың ішінде 2019 жылдың 1 шілдесіндегі жағдай бойынша, 11,3 мың сотталушы жұмыспен қамтылып, олардың 4,4 мыңы ҚАЖ кәсіпорындарында еңбек етсе, 3 мыңға жуығы түзеу мекемелеріндегі шаруашылыққа тартылған, ол 3,9 мың адам басқа да ақылы жұмыспен қамтылған. 

Қазақстан түрмелерінде қалай кәсіп бастауға болады?

ҚАЖ мекемелерінде кәсіп бастағысы келетін бизнесмендер үшін қажетті ғимаратты сатып алу құқығынсыз сенімгерлік басқаруға алып, жалдық ақысыз өндіріс ашу мүмкіндігі бар.
 
Сонымен қатар, «Бизнестің жол картасы - 2020» бағдарламасы аясында мемлекет ұсынатын жеңілдікті пайдалана алады. Айталық, мемлекеттік кепілдемемен банктен қарыз алуға немесе несие үстемақысын субцидиялауға болады. 

Кәсіп бастауға ынталы, бірақ идеясы жоқ азаматтар үшін Ішкі істер министрлігі орта және шағын кәсіпке арналған «1000 бизнес-идеяның» тізімін жасаған. 

Бұл тізімнің ішінде саңырауқұлақ өсіру, жыл бойы дәрілік шөп пен құлпынай өсіру, дәрілік пектин шығару, аскөк өсіру, декоративті құстар мен жануарларға арналған жем шығару, ұялы телефондарға арналған қаптама өндірісі, құрғақ тазалауды ұйымдастыру жобасы бар. 

Ал жазасын өтеушілерге «Сотталғандар үшін 100 іс» әдістемелік құралы құрастырылған. Ол адамдардың бостандықтағы икем-дағдысын жоғалтып алмай, жұмыс барысында қолдануына ықпал етуі тиіс. Бұндай жұмыс кәсіпкерлікке жатпайды.
 
Кәсіпкер өндірісті қолға алмас бұрын ескеретін жайт, түзеу мекемелеріндегі құрал-жабдықтар ескіріп, коммуникацияның сапасы да көңіл көншітерлік болмауы  мүмкін. Егер кәсіпкердің алдында өндіріс өнімділігін арттыру міндеті тұрса, ондағы құрал-жабдықтарды ауыстыруына немесе жақсылап жөндеуіне тура келеді. 

Түзеу мекемесінде кәсіп бастау үшін кәсіпкерге ең алдымен жұмыспен қамтылатын сотталушылардың саны көрсетілген бизнес-жоспар құру керек. Содан кейін ҚАЖ мекемелері аймағынан қолайлы тұрғынжай тауып, Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетімен келісім-шартқа отыруы тиіс. 

Содан кейін ҚАЖ мекемесі, тапсырыс беруші (кәсікер) және жұмыспен қамтылатын сотталушы арасында қызмет көрсету туралы келісім-шарт жасалады. Сотталушылар тек жалдамалы жұмысқа тұра алады, олардың өз кәсібін бастауға құқығы жоқ. 

Тапсырыс беруші үшін еңбекақы қорының аздығы да қосымша жеңілдік. ҚАЖ комитетінің дерегі бойынша, сотталушылардың орташа жалақысы 30 мың теңгені құрайды.

Қандай кәсіпорындар бар?

ҚАЖ мекемелері негізінде жұмыс істейтін кәсіпкерлердің көпшілігі жеке кәсіпкер ретінде тіркелген. Олардың саны – 179, ал жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің саны – 62 және 1 акционерлік қоғам тіркелген.

ҚАЖ комитетінің баспасөз қызметі қазіргі уақытта жұмыс істеп тұрған кәсіпорындар туралы бірнеше мысал келтірді.
«Степногор подшипник зауыты» АҚ – Ақмола облысындағы ҚАЖ мекемесі негізінде өндіріспен айналысатын акционерлік қоғам түріндегі жалғыз компания.

Бұл зауыт теміржол көлігіне (вагон, тепловоз, электровоз т.б.) арналған шығыршықты мойынтірек шығарады. Кәсіпорын 84 сотталушыны жұмыспен қамтыған. 

2018 жылы «Глотвелл» ЖШС Алматы облыстық ҚАЖД-ның  ЛА-155/8 мекемесінен 1906,5 шаршы метр тұрғынжайды сенімгерлік басқаруға алған. Кәсіпорын негізінен тігін бұйымдарын шығарумен айналысады, ол 50 сотталушыны жұмыспен қамтып отыр. 

«Бастау ЛТД 2006» ЖШС да сол мекемеден 850 шаршы метр ғимаратты сенімгерлік басқаруға алып, 26 сотталушыны жұмыспен қамтыған. Компания металқұрылғы жасау, ғимаратты ішкі және сыртқы әрлеу, кәсіпорын, кеңсе, инфрақұрылым мен тұрғын үй сынды құрылыс нысандарында интерьер жасаумен айналысады.
 
Павлодар облыстық ҚАЖД-ның АП-162/3  мекемесінде «СтройБиоРесурс» ЖШС ағаш өңдеу өндірісін жолға қойып, 162 адамды жұмыспен қамтып отыр. 

Сонымен қатар, ҚАЖ комитетінің мәліметтері бойынша, Қазақстанның аймақтарында «Еңбек» РМК белсенді жұмыс істеп тұр. Мәселен, «Еңбек» РМК-ның Нұр-Сұлтан қаласындағы базасында дәнді дақыл өсіретін шаруа қожалығы, құрылысқа қажетті құм блоктарын шығаратын шеберхана, өндіріске арналған  киім тігетін тігін шеберханасы, ағаш үстел мен орындық, кәдесый және басқа да ағаш өнімдерін жасайтын ағаш өңдеу шеберханасы, наубайхана бар.

Сонымен қатар РМК-ның осы филиалында орналасқан макарон өнімдерін шығаратын цех Ақмола облысының барлық ҚАЖ мекемелеріне ұн өнімдерін жеткізеді. Бұл цех шығаратын бір келі макаронның бағасы - 171 теңге.

«Еңбек Өскемен» РМК Шығыс Қазақстан облысы, Жарма аудандық филиалы негізінде бидай мен арпа егіліп, картоп, сәбіз, қызылша және қырыққабат өсіріледі. Осы мекеменің басқа базасында ҚАЖ мекемелері, медицина мекемелері, балабақша мен мектептердің қажеттілігі  үшін біркелкі форма, киім және төсек-орын жабдықтарын тігетін тігін цехы құрылған.  
«Кәсіпкерлерді тарту сотталушыларды жұмыспен қамту мәселесін шешу және оларды түзету құралына айналды. 

Сотталғандардың еңбекке араласуы бостандыққа шыққаннан кейін де рецидивті қылмыстың алдын алуға көмектеседі»,– деп пайымдайды ҚАЖ комитетінің қызметкерлері. 

ІІМ ҚАЖ комитеті өкілдерінің айтуынша, сотталғандар алатын жалақы аз да болса, қылмыс нәтижесінде  мемлекетке, жеке және заңды тұлғаларға келтірілген материалдық шығынды өтеуге мүмкіндік береді.

«Егер сотталушы түзету мекемелерінде еңбекке белсене араласатын болса, бұл жайт жазаны өтеуден шартты түрде босату немесе жазаның өтелмеген бөлігін неғұрлым жеңіл түріне ауыстыру туралы мәселе қарастырылғанда ескеріледі», – деп атап өтті ҚАЖ комитетінің баспасөз қызметі.

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Как вы провели или планируете провести отпуск этим летом?

Варианты

svadba.jpg

Цифра дня

старше 20 лет
половина продаваемых авто в Казахстане

Цитата дня

Земля должна принадлежать тем, кто на ней работает. Земля иностранцам продаваться не будет. Это моя принципиальная позиция

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций